Ten oosten van Omsk

Barbara Guest

Vertaling Nicole Van Overstraeten

 

Abonneerde me op een dag op de site van The Paris Review Poetry.

(The Paris Review, 544 West 27th Street, 3rd Floor, New York, New York 10001). Sindsdien ontvang ik elke dag een gedicht in het Engels! Gisteren kreeg ik het gedicht 'Ten oosten van Omsk' in de bus, van Barbara Guest (1920-2006), een Amerikaanse dichteres.

Poëzie lezen is als een ongewone, verrukkelijke reis. In haar gedicht neemt Barbara mij mee op een bootreis van Siberië naar Yokohama…

 

 

 

Ik leef in het Siberië

van je roos

daar is een familie

en we lachen

als de blaadjes vallen

in ons huis

elke nacht is er een festival

genaamd bevroren

wat eigenlijk een boom is

je kunt zelfs het station naar Vladivostok

doorheen de bramen niet herkennen

voor je de boot neemt

naar Yokohama

waar het regent

en onze herinneringssneeuw

smelt

alleen het bont van het beest glimt

in dit twaalftonig licht

stralend als een warm

skelet wiens profiel

in Yokohama

het acaciaweer

van je regenboogterugkeer

zal moeten verdragen

beter gekend in het zuiden

waar Jalta roeiboten reproduceert

op een zachte frisse kust

van golven als dennen appels

Rusland! een natuurlijke hommage

deze woordgrammetjes zo ver

te hebben gestuurd

terwijl ik bloemen vertaalde

van onder een regenkap.

De heuvel die ons wacht - vertaling gedicht Amanda Gorman (Workshop onder leiding van Will van Broekhoven)

  

Jacques Otterspeer uit Duitsland voegde er, naast een vertaling, nog een beat-versie aan toe. De audio is ook te beluisteren op de pagina van Het Stille Pand.

https://hetstillepand.art/van_caeneghem_the_hill_we_climb.htm

 

de heuvel beklimmen 

 

`s morgens bij het opstaan vragen wij ons af

waar vinden we licht aan het einde van deze tunnel?

hoe we het verlies dragen, door een zee waden

in de buik van het beest kruipen

moeten leren dat rust nog geen vrede betekent

en het recht niet altijd rechtvaardig is

 

maar nu: voordat we het weten schemert het!

op de een of andere manier herkennen we dit,

we ontdekken dat het land niet kapot is

eenvoudigweg onaf

 

wij, erven van een land en een tijd waarin een zwarte magere meid

afstammend van slaven, opgroeiend bij een moeder, alleen,

slechts ervan kan dromen president te worden

om tenslotte juist voor zo iemand een gedicht te lezen

 

o ja, we zijn niet glad, niet piekfijn

ook streven we niet naar een perfecte gemeenschap

maar we hebben wel een doel

een land gewijd aan alle culturen, kleuren en karakters

in ons bestaan richten we onze blik niet op wat ons belemmert

maar op wat voor ons ligt

dempen we de afgrond, want we weten

onze toekomst wordt eerst werkelijkheid

wanneer we verschillen opzij zetten

we leggen de wapens neer en reiken elkaar de hand

 

geen pijn, maar vrede

laat de wereld zeggen dat dit, en niet iets anders, waar is:

door ons leed konden wij groeien

in onze smart ontstond hoop

zelfs als we hondsmoe waren,

poogden we altijd met elkaar verbonden te blijven, zegevierend

niet omdat we nooit meer kunnen verliezen,

verdeeld zullen we nooit meer zijn

 

de heilige schrift vertelt het ons,

iedereen zal onder zijn eigen wijnstok rusten

zijn eigen vijgenboom, zonder angst en vrees

willen we dat nu waarmaken, dan niet door het lemmet,

maar door de bruggen die we bouwen

een belofte: de laar in het bos, de heuvel beklimmen

alleen als we het aandurven

 

amerikaan zijn is meer dan geërfde trots

is het verleden begrijpen en verlossen

we zagen een kracht die ons land deelde, zonder te verdelen

wilde vernietigen, democratie probeerde tegen te houden

bijna is het gelukt

 

democratie kan tijdelijk worden uitgesteld

maar nooit voorgoed verdwijnen

vertrouwen wij op deze waarheid, dit geloof

schouwen wij in de toekomst, staart het verleden ons aan

nu is het moment van verlossing, wat ons eerst angst aanjaagde

 

we voelden ons niet voorbereid

om daders te zijn in deze vreesaanjagende tijd

er middenin vinden we de kracht voor een nieuw hoofdstuk

vol van hoop en een glimlach in de spiegel

we vroegen ons af hoe we een catastrofe afwenden

maar herkennen dat het onheil mogelijkerwijs ons beheerste

 

we kruipen niet terug, maar bewegen ons vooruit:

een land dat gekneusd is, maar heel is gebleven

zachtmoedig en dapper, fel en vrij

niet terugdringen, niet intimideren laten we ons

want we weten, twijfel en lethargie erft het nageslacht

onze fouten beproeven hen

één ding echter is zeker:

vermengen wij genade met macht, macht met rechtvaardigheid

is liefde onze voetafdruk in de wereld, onze kinderen een legaat

 

laten we een land achter ons, dat beter is als wat wij vonden

met elke ademstoot uit mijn gebronsde borst

veranderen wij deze wonde wereld in een wonder

gouden heuvels in het westen: hier verrijzen wij!

het winderige noordoosten,

waar onze voorvaderen voor het eerst revolteerden: hier verrijzen wij!

de meren omzoomde steden in het middenwesten:  hier verrijzen wij!

het verdorde zuiden: hier staan wij op!

we zullen opbouwen, verzoenen en genezen

 

in om het even welk gehucht, in elke uithoek

van wat wij ons land noemen

zal ons volk opstaan, verscheiden en mooi, getekend maar gaaf

komt deze dag, stappen we uit de duisternis, vuur ontbrand en zonder vrees

de nieuwe dageraad bloeit open, als we haar bevrijden

licht zal zijn, altijd

alleen als we moed genoeg hebben het te zien

alleen als we moed genoeg hebben het te zijn

 

Amanda Gorman

in een vertaling van Jac Otterspeer

 

heuvel klimmen (beat-versie)

 

opstaan en zich afvragen

waar is het licht aan het einde

van de tunnel, de tunnel

verlies dragen, door water waden

in de buik van het beest

het beest

rust is nog geen vrede

recht niet rechtvaardig

 

nu: het schemert

zo onverwacht

we herkennen het: dageraad

het land is niet kapot

eenvoudigweg onaf

dageraad, we zien haar

erven van dit land zijn wij

erven van deze tijd

broodmagere zwarte meid,

stamt van slaven af

alleen met haar moeder

droomt van het witte huis

om bij het capitool

te lezen, een gedicht slechts

een gedicht zelfs

 

ja! niet glad, ongeslepen

zijn we, we streven niet

naar de perfecte maatschappij

ons doel echter:

alle culturen, iedere kleur, ieders karakter

ons doel echter:

niet wat ons belemmert

maar wat voor ons ligt

de afgrond dempen

werkelijkheid wordt

wanneer we verschillen bijleggen

wapens neerleggen,

elkaar de hand geven

 

geen pijn, maar vrede

schreeuw het uit in de wereld:

door ons leed konden wij groeien

in onze smart ligt hoop

waren we hondsmoe,

probeerden we het toch

bij elkaar zijn, bij elkaar

zegevierend, niet steeds,

maar nooit meer verdeeld

nooit meer!

 

heilige schrift al spreekt:

iedereen onder zijn wijnstok

zijn vijgenboom, rusten

zonder angst, zonder vrees

jij en ik weten, niet door het lemmet

door bruggen die we bouwen

maken we dit waar

deze belofte van de laar in het bos

heuvel klimmen, heuvel klimmen,

heuvel klimmen

durven we dit aan?

amerikaan zijn is meer dan trots

begrijp het verleden, verlos het

bijna: een kracht deelde ons land

verdeelde niets, wilde vernietigen

democratie stoppen

bijna

 

je kunt:

democratie uitstellen

maar nooit laten verdwijnen

vertrouw erop, een waarheid, een geloof

schouwen we in de toekomst

staart het verleden ons aan

nu: het moment van verlossing

blies angst in

niet voorbereid waren wij

om daders te zijn in een

vreesaanjagende tijd

maar sla die bladzij om

hoopvol en glimlachend in de spiegel

vroegen ons af hoe het onheil afwenden?

maar het onheil beheerste ons al

mogelijkerwijs

het onheil beheerste ons

 

niet terug kruipen, vooruitgaan

in een land gekneusd

maar heel gebleven

zachtmoedig maar dapper, fel en vrij

niet terug laten dringen

niet laten intimideren

we weten: twijfel, lethargie

wordt erfenis voor het nageslacht

onze fouten, hun beproeving

één ding is zeker, een mengsel:

genade met macht, macht met rechtvaardigheid

wordt liefde

onze voetafdruk in deze wereld

onze kinderen een legaat

wordt liefde, liefde

 

een land achterlaten,

beter als wat wij vonden

met elke ademstoot

uit mijn borst, jullie borst

in een bronzen harnas

wonde wereld wordt een wonder

de gouden heuvels in het westen:

hier verrijzen wij!

het winderige noordoosten,

waar onze voorvaderen het eerst revolteerden:

hier verrijzen wij!

met meren omzoomde steden in het middenwesten:

hier verrijzen wij!

het verdorde zuiden:

hier staan wij op!

we bouwen op, verzoenen, genezen

 

om het even welk gehucht,

om het even welke uithoek

van wat wij ons land noemen

ons volk staat op

verscheiden en mooi

getekend maar gaaf

komt deze dag

uit de duisternis stappen

vuur ontbrand zonder vrees

een nieuwe dageraad bloeit op

bevrijd

licht zal zijn, altijd

zien we het, alleen moedig genoeg

zijn we het, alleen moedig genoeg

licht

 

Armanda Gorman

vertaling speed-beat versie Jac Otterspeer

De heuvel die ons wacht - vertaling gedicht Amanda Gorman (Workshop onder leiding van Will van Broekhoven)

 

bij het ochtendgloren vragen wij ons af, waar wij het licht

kunnen vinden in deze nooit eindigende schaduw. het verlies

 

dat we dragen, een zee waar wij doorheen moeten. wij hebben

de buik van het beest uitgedaagd. wij hebben geleerd dat stilte

 

niet altijd vrede betekent, wat juist is niet altijd rechtvaardigheid.

nochtans is het dag vóór wij het beseffen. op een of andere wijze

 

doen we het. op een of andere manier zijn wij de getuigen van

een natie die niet is gebroken. wij staan ver van onze beschaving,

 

ver van onze oorspronkelijkheid. maar dit betekent niet, dat wij

streven naar een vorm van perfect samenzijn. wij streven naar

 

een doel, om een land te verwezenlijken met aandacht voor

alle culturen, karakteristieken en menselijke omstandigheden.

 

en zo richten wij onze blikken niet naar wat tussen ons staat,

maar naar wat voor ons staat. wij sluiten af wat ons van elkaar

 

onderscheidt, omdat wij weten dat onze toekomst eerst komt.

wij moeten onze verschillen naast ons neerleggen, onze armen

 

naar beneden bewegen, zodat wij met onze armen naar elkaar

kunnen reiken. wij willen niemand kwaad doen, zoeken een leven

 

in harmonie met iedereen. laat de wereld en niets anders zeggen

dat dit waar is: dat ondanks ons leed wij zijn gegroeid, ondanks

 

onze smart, wij bleven hopen, dat hoewel wij moe waren, wij

steeds opnieuw probeerden voor altijd met elkaar verbonden

 

te zijn, zegevierend. niet omdat wij nooit meer verlies zullen

kennen, maar opdat wij nooit meer verdeeld zouden zijn.

 

 

aankondiging:

 

de heilige schrift vraagt ons te dromen van een eigen wijnstok,

een eigen vijgenboom om onder te zitten. niemand zal ons dan

 

nog bang kunnen maken. als wij in onze eigen tijd kunnen leven,

zal de overwinning niet van het zwaard zijn, maar van de bruggen

 

die we hebben gebouwd. een belofte, de weg naar een open

plek, een heuvel die we beklimmen, als we het zouden aandurven.

 

het is omdat amerikaan zijn meer is, dan een trots die we erven.

het is het gehavend verleden waar we instappen, en hoe we dit

 

zullen herstellen. wij hebben een kracht opgemerkt, die onze

natie zou verscheuren, in plaats dan ze te delen. een kracht

 

die ons land zou vernietigen, als dit democratie moest heten.

deze kracht was bijna aan de winnende hand. omdat democratie

 

misschien periodisch kan worden uitgewist, maar niet definitief

kan worden verslagen. in deze waarheid, in dit lot geloven wij.

 

terwijl wij onze ogen richten op de toekomst, kijkt de geschiedenis

ons recht in het gezicht. dit is het tijdperk van verrijzenis, van her-

 

opstanding. wij waren doodsbang toen het begon, wij voelden

ons niet klaar om erfgenaam te worden van dit angstaanjagend

 

uur. maar toch, in dat vermaledijde moment, vonden wij de kracht

om een nieuw hoofdstuk te schrijven, om ons hoop en vreugde

 

te schenken. terwijl wij ons voordien altijd afvroegen ‘hoe zouden

we deze catastrofe kunnen afwenden?’ beweerden wij nu:

 

 

‘hoe kon in ‘s hemelsnaam die catastrofe van ons winnen?’

wij zullen niet terugmarcheren naar wat was, maar rennen naar

 

een land dat weer heel is, welwillend, stoutmoedig, fel en vrij.

wij willen niet worden omgedraaid, onderbroken door intimidatie.

 

omdat we weten dat ons gebrek aan actie en inertie het erfgoed

van de volgende generatie zullen zijn, onze blunders hun last.

 

één ding is zeker: als wij genade laten samenvloeien met macht,

en macht met rechtvaardigheid, dan zal liefde onze erfenis zijn,

 

verandering het geboorterecht van onze kinderen. laten wij dus

een land verlaten dat beter is dan het land waarin we werden

 

achtergelaten. met elke ademstoot uit onze gebronsde lichamen

zullen wij de gewonde wereld doen verademen in een wonderlijke.

 

wij zullen verrijzen vanop de gouden heuvels in het westen.

wij zullen verrijzen van uit het winderige noordoosten, waar onze

 

vaders de revolutie voltooiden. wij zullen verrijzen uit de met meren

omrande steden uit het midden westen. wij zullen verrijzen uit

 

het zongebakken zuiden. wij zullen heropbouwen, ons verzoenen

en herstellen. in alle gekende plaatsen van onze natie, in elke uithoek

 

dat ons land wordt genoemd, zal ons volk, mooi en divers, oprijzen,

gehavend maar schitterend. wanneer die dag komt, stappen wij

 

uit de schaduw, vurig en niet bang. de nieuwe dageraad bloeit open

als wij ze bevrijden. er is altijd licht, als we maar moedig genoeg

 

zijn om het te zien. als we maar moedig genoeg zijn om het te zijn.

als we moedig genoeg zijn om te zien, moedig genoeg om te zijn.

 

Nicole Van Overstraeten

Maart 2021

 

Met een groepje vrienden-dichters, Will, Michael, Jacques en Roger (die enthousiaste commentaren gaf), vertaalden wij de oorspronkelijke tekst van Amanda Gorman. Uit onvrede met de toch wel woke-achtige bewering, dat een gedicht geschreven door een zwart meisje alleen maar door een zwarte vertaler kon worden vertaald.

Het resultaat was verbluffend: wij schreven elk ons eigen gedicht!

Enkele versies (van Mich, van Will) werden reeds geplaatst op Het Stille Pand, een site van André Bongers:

https://hetstillepand.art/van_caeneghem_the_hill_we_climb.htm